Thưa quý vị, phụ nữ trưởng thành thường mơ ước về gia đình và những đứa trẻ, tuy nhiên không phải người phụ nữ naod cũng có được may mắn đó. Một trong những nguyên nhân chính liên quan đến tử cung, trong đó có cả ung thư cổ tử cung, không chỉ làm mất đi thiên chức làm mẹ mà còn nguy hiểm đến cả tính mạng nữa. Vậy thì thành tựu y khoa hiện đại của Việt Nam sẽ mang đến hy vọng gì cho những người phụ nữ không may mắc bệnh, đó là câu chuyện của Alo Doctor ngày hôm nay.
Tổ chức Y tế Thế giới đã đưa ra cảnh báo là tỷ lệ mắc ung thư cổ tử cung ở các nước đang phát triển ngày càng cao và trẻ hoá, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên căn bệnh này cũng có thể điều trị khỏi nếu như phòng ngừa, phát hiện sớm, thậm chí giữ lại được thiên chức làm mẹ của người phụ nữ.
Mẹ của Cường cũng bị mắc ung thư cổ tử cung và gia đình đã có một hành trình vô cùng hoang mang đồng hành cùng với mẹ để vượt qua bệnh tật. Kể từ thời gian hoang mang, đầy sự hoảng loạn ấy đến bây giờ đã 10 năm, may mắn là như thế và mong rằng hôm nay khi mà chị gặp được bác Tiến, cùng lắng nghe chia sẻ của bác thì chị sẽ có nhiều phần an ủi hơn.
Khách mời
Thưa bác sĩ, sau khi sinh ít ngày, em phát hiện ra mắc ung thư cổ tử cung, nhưng trước đó em không có dấu hiệu gì hết. Có phải căn bệnh ung thư cổ tử cung không có dấu hiệu để mình nhận biết sớm không bác?
Bác sĩ Nguyễn Văn Tiến
Ung thư nói chung hay ung thư cổ tử cung nói riêng đều không có triệu chứng khi mà mới phát hiện, thường diễn tiến rất là âm thầm qua từng giai đoạn.
Khi mà tới giai đoạn phát triển, nó chèn ép tới cơ quan nào đó sẽ gây ra triệu chứng, lúc đó mình phát hiện được thì thường là trong giai đoạn muộn rồi. Chính vì vậy mà ung thư muốn phát hiện sớm, chúng ta phải thường xuyên tầm soát thường xuyên mới phát hiện được những ung thư phát triển từ giai đoạn đầu.
Bác ơi nhưng mà thường xuyên là như thế nào, như thế nào được gọi là thường xuyên?
Bác sĩ Nguyễn Văn Tiến
Thì theo khuyến cáo thì chúng ta nên đi tầm soát ung thư từ 6 tháng đến 1 năm 1 lần.
Giai đoạn 1B có phải là sớm không ạ? Hay là như thế nào ạ?
Bác sĩ Nguyễn Văn Tiến
Theo phân loại ung thư thì người ta chia ra rất nhiều giai đoạn. Giai đoạn tổn thương tiền ung thư, giai đoạn ung thư vi xâm lấn, bệnh do ung thư xâm lấn và ung thư di căn. Giai đoạn tiền ung thư là giai đoạn từ giai đoạn 1A1 đến 1A2.
Bước qua giai đoạn vi xâm lấn thì nó chia làm 3 giai đoạn, giai đoạn 1B1, giai đoạn 1B2, giai đoạn 1B3. Những giai đoạn 1A hay giai đoạn 1B là những sang thương ung thư vẫn còn nằm trong cổ tử cung, chưa ra ngoài.
Nhưng bước qua giai đoạn 2 thì sang thương nó sẽ rời khỏi vị trí cổ tử cung, sẽ xâm lấn qua xung quanh, xuống tới cuối cùng âm đạo. Trong giai đoạn 2 có giai đoạn 2A1 và giai đoạn 2A2.
Ung thư phân chia rất nhiều giai đoạn, từng giai đoạn sẽ có hướng điều trị khác nhau.
Chia ra nhiều giai đoạn như vậy để bác sĩ tiện điều tra, điều trị một cách phù hợp nhất đúng không ạ?
Bác sĩ Nguyễn Văn Tiến
Đúng rồi, chia ra từng giai đoạn, mỗi giai đoạn đều có phác đồ điều trị riêng cho từng giai đoạn. Chỉ cần một chút xíu thôi là phác đồ điều trị đã khác nhau hoàn toàn.
Chị ơi, đầu tiên khi phát hiện ra là chị ở giai đoạn 1B. Nhưng tới thời điểm này thì bác sĩ có chẩn đoán chị đang ở giai đoạn mấy không ạ?
Khách mời
Mình bị ung thư năm 2020, trong lúc đỉnh điểm của dịch thì mình xin đi chữa bệnh ở nước ngoài. Trong thời gian chờ được đi thì tầm khoảng 20 ngày sau, sang đến bên kia thì bác sĩ chẩn đoán là mình bị giai đoạn 2A. Sau đó bác sĩ đưa một cái phác đồ điều trị là sẽ cắt tử cung và treo buồng trứng lên, sau này mình có thể nhờ người mang thai hộ. Đến khi mà phẫu thuật xong thì có xét nghiệm tế bào ung thư đấy thì bác sĩ cho biết là mình bị ung thư ác tính. Mình có hóa trị 6 lần và xạ trị 25 tia xạ.
Đến bây giờ thì sức khỏe mình hoàn toàn bình thường, bác sĩ nói là nếu mà mình muốn lấy trứng để mà nhờ người mang thai hộ thì khi mà lấy trứng thì thường sẽ phải tiêm kích trứng. Mà tiêm kích trứng vào thì bác sĩ sợ là sẽ có nguy cơ gây tái phát lại ung thư. Đó là điều mà em cảm thấy là tiếc nuối nhất, nên em muốn hỏi bác sĩ là ở giai đoạn 2 như em đã điều trị hết rồi, em có thể có thêm em bé nữa được không.
Bác sĩ Nguyễn Văn Tiến
Cảm ơn sự chia sẻ của em, ung thư cổ cung là một loại ung thư diễn tiến rất lâu, rất dài. Nó chia ra nhiều giai đoạn. Có thể từ giai đoạn ủ bệnh, giai đoạn tiền ung thư đến giai đoạn ung thư xâm lấn, thì nó trải qua quá trình có thể 10 năm, 15 năm, thậm chí 20 năm. Thành ra người ta đánh mạnh vào giai đoạn phát hiện tiền ung thư để người ta chữa khỏi. Còn qua khỏi giai đoạn tiền ung thư đến giai đoạn ung thư xâm lấn hay những giai đoạn ung thư di căn thì điều trị mang tính chất là tạm thời.
Điều trị ung thư cổ tử cung người ta cũng chia ra nhiều giai đoạn. Thường thì giai đoạn tiền ung thư, giai đoạn 1A1, 1A2 trở lại thì điều trị rất là đơn giản, vẫn sinh đẻ bình thường, không ảnh hưởng đến chức năng làm mẹ.
Giai đoạn vi xâm lấn tới xâm lấn, qua giai đoạn 1B, nếu giai đoạn 1B1, thì sẽ điều trị bảo tồn được.
Tuy nhiên, khi bước qua giai đoạn 1B2 hoặc 1B3, thì khả năng điều trị bảo tồn nó sẽ không an toàn về mặt ung thư.
Khi bước sang giai đoạn 2, ung thư rời khỏi cổ tử cung. Nó sẽ xuống cuối cùng, xuống đường âm đạo hoặc lan ra khỏi tử cung.
Tuy nhiên, giai đoạn 2 thì chia thành giai đoạn 2A, giai đoạn 2A1, giai đoạn 2A2. Không biết em giai đoạn 2A1 hay 2A2, để đánh giá trường hợp này có thể bảo tồn được hay không bảo tồn được thì đó là bác sĩ chuyên khoa về phẫu thuật bảo tồn mới đánh giá được.
Bước qua giờ đoạn 2B, tức là sang thương nó không nằm ở trong tử cung, không nằm ở trong âm đạo, mà nó ra ngoài vách, dính vô cái vách chậu ở 2 bên. Giai đoạn khác là di căn hạch, dọc theo cái bó mạch, đó là chống chỉ định với điều trị bảo tồn.
Trường hợp của em, anh nghĩ có thể ngoài giai đoạn bảo tồn, chính vì vậy sau khi phẫu thuật, mới tiến hành điều trị hoá trị, xạ trị, để ngừa trường hợp tái phát, di căn.
Tôi chia sẻ thêm là, đánh giá giai đoạn 1A1 hay 1A2, để quyết định điều trị bảo tồn hay không bảo tồn thì cũng tùy theo trung tâm, tùy theo trình độ của phẫu thuật viên và tùy theo những nơi đó có chuyên về điều trị bảo tồn hay không. Tại vì những hợp 2A, người ta không chuyên về điều trị bảo tồn, thì người ta không dám điều trị. Nhưng mà những trung tâm mà có thể bảo tồn được, người ta đánh giá được với sự quyết tâm của người bệnh thì người ta có thể điều trị bảo tồn được.
Còn thứ lỗi, trường hợp em đã lỡ rồi, đã cắt tử cung rồi, bây giờ quan tâm của em lớn nhất là hiện giờ đang chừa buồng trứng 2 bên. Tại sao người ta lại treo trứng lên? Tại vì người ta đánh giá, lúc mổ người ta đánh là có thể chiếu tia xạ, nếu chiếu tia xạ mà để cái buồng trứng như bình thường thì cái buồng trứng mình sẽ chết. Chỉ trong vòng 2-3 tia xạ thôi là buồng trứng mình đã tiêu rồi, nó không còn nội tiết nữa, mà phải chiếu tia xạ vô khoảng 10-20 lần mới giết được tế bào ung thư đó. Nên gười ta phải dời cái buồn trứng lên, giống như vô hầm trú ẩm vậy đó.
Cái băn khoăn của em là, có thể kích lấy trứng được không? Bác sĩ tư vấn là không phải vấn đề là kích trứng tăng tỷ lệ ung thư tái phát, hay ung thư di căn buồng trứng. Mà người ta ngại là người ta đã sử dụng vũ khí rất mạnh rồi, phẫu thuật, xạ trị, thêm hoá trị nữa. Thì những cái vũ khí điều trị đó sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chức năng buồng trứng, những cái nang buồn trứng noãn. Khi kích thích lấy những nang noãn đó thì cái tỷ lệ thụ tinh rất thấp.
Thứ hai là những cái bất thường sau khi dùng hoá trị thì bác sĩ nói là khả năng là rất thấp thôi chứ không phải kích thích lấy trứng tăng tỷ lệ ung thư.
Nhưng mà em đang còn muốn biết là, tại sao, chị có một em bé rồi đúng không?
Khách mời
Dạ đúng rồi. Dạ đúng rồi.
Và gia đình mình khao khát là có thêm một em bé nữa hay sao ạ? Tại vì từ nãy giờ em cũng đang thấy là chị có quá nhiều sự trăn trở. Và đặc biệt hơn nữa là chị cũng chấp nhận là đối diện với hiểm nguy để có thêm em bé nữa. Nhu cầu có thêm em bé ở gia đình mình, nó lớn vậy hả chị?
Khách mời
Dạ thưa bác sĩ, thưa anh, giống như em đã chia sẻ, lúc mà em phát hiện ra mình bị ung thư tử cung, thì em bé nhà em lúc đấy mới được có hơn một tháng. Em bé nhà em lúc đấy cũng đang bị bệnh, em bé nhà em bị ung thư máu. Hai mẹ con em đều bị ung thư và đã đi điều trị. Em bé nhà em ghép tủy xong thì mất lúc 5 tháng, do nhiễm trùng máu. Đó là lý do tại sao mà em vẫn muốn có thêm em bé nữa.
Người phụ nữ nào mà chẳng mong muốn gia đình hạnh phúc và có được những đứa con. Mà đôi khi, mình cũng phải căn cứ vào tình hình thực tế.
Bác sĩ Nguyễn Văn Tiến
Cái nhu cầu có một đứa con là nhu cầu cần thiết, bức thiết của từng người phụ nữ. Tôi đã tiếp xúc với rất nhiều phụ nữ. Có những trường hợp người ta yêu cầu bảo tồn sinh sản, hỏi chị có mấy con vậy? Dạ, tôi có 3 con rồi. Ủa, hết hồn rồi, tại sao mà 3 con rồi mà vẫn cần bảo tồn sinh sản vậy? Người ta nói là câu rất là đơn giản, 3 con đó của người chồng trước, còn người chồng sau thì đang yêu cầu có một đứa con để nối dõi tông đường. Thì bắt buộc tôi phải thực hiện theo yêu cầu. Hoặc là những lý do rất là bất ngờ, giống như đâu có ngờ, bé của em bị mất vì ung thư máu, thì đó là một nhu cầu rất là chính đáng của người mẹ cần có một đứa con.
Em được biết rằng là Bệnh viện Ung bướu TP.HCM chúng ta đã có được những ca mổ rất là thành công. Những ca mà sau ung thư thì người ta vẫn có thể có được em bé, có con, bác có thể chia sẻ nhiều hơn về những ca mổ đó không?
Bác sĩ Nguyễn Văn Tiến
Những trường hợp mà phụ nữ trẻ, mà chưa có gia đình hay là có gia đình mà chưa có con, thì cái cân nhắc rất lớn là bằng mọi giá phải giữ cái buồng trứng bên kia, giữ lại tử cung, để sau này có chồng mà sinh con.
Nhưng có những trường hợp không thể nào giữ được, bắt buộc phải cắt hết để điều trị, giữ lại tính mạng của người mẹ. Dù nhu cầu có con lớn đến mấy nhưng khi giải thích cho người nhà về sinh mạng của mình, thì người ta chấp nhận, nghe theo lời hướng dẫn của bác sĩ.
Còn với tình cảnh đặc biệt của vị khách mời trong chương trình hôm nay, bác sẽ có những tư vấn như thế nào?
Bác sĩ Nguyễn Văn Tiến
Thứ nhất là thấu hiểu được hoàn cảnh. Thứ hai là những cái thiêng liêng đó thì không thể nào mà mình từ chối, mình bỏ qua những cơ hội, dù là nhỏ nhất.
Tôi sẽ mời em tới, để theo dõi, để hội chẩn, đương nhiên là hội chẩn bên sản khoa, tôi chuyên về phẫu thuật tôi nhưng sau lưng tôi có chuyên về hoá trị, chuyên về xạ trị chuyên về những liệu pháp khác và mời những bác sĩ chuyên về bên thụ tinh nhân tạo, kết hợp để hội chẩn sẽ cho em một cơ hội, dù biết là cơ hội hơi mong manh.
Khi lắng nghe những chia sẻ của bác, thì chị có tâm tình nào muốn chia sẻ với bác?
Khách mời
Thưa bác sĩ, em cũng đi qua giai đoạn khó khăn rồi, hiện giờ tâm lý và sức khỏe của em khá ổn định. Em nhận tham gia chương trình vì muốn câu chuyện của mình có thể giúp cho những người bạn khác vững vàng hơn.
Tuy nhiên em vẫn còn một câu hỏi thắc mắc. Ung thư cổ tử cung đến từ đâu và có cách nào để nhận biết rủi ro sớm hơn từ căn bệnh này không ạ?
Bác sĩ Nguyễn Văn Tiến
Thì tôi cũng có một số kinh nghiệm chia sẻ, ung thư cổ tử cung đến từ đâu? Ung thư cổ tử cung là một loại ung thư mà người ta hiện giờ biết được nguyên nhân gây ung thư cổ tử cung là do HPV, nôm na là virus u nhú ở người.
Hiện giờ người ta phân lập trên 150 tuýp HPV, tuy nhiên có khoảng trên mười mấy tuýp HPV gây ra ung thư cổ tử cung cũng như ung thư phụ khoa. Tuýp 8, tuýp 16 là gây ung thư cổ tử cung. Ngoài ra tuýp 6, 11 gây ra những u nhú người, những con lơ lơm, những sùi mào gà.
Quá trình nó nhiễm HPV đến quá trình gây ung thư vi xâm lấn diễn ra thời gian rất dài, khoảng từ 15-20 năm sau. Như vậy thì muốn phát hiện giai đoạn sớm, muốn điều trị khỏi, bắt buộc mình phải đi tầm soát, đi tầm soát 6 tháng, 1 năm 1 lần.
Tầm soát bằng cái nào? Tầm soát bằng 2 cách. Thứ nhất là khám phụ khoa, tức là người ta mở môi vịt và nhìn thẳng vào cổ tử cung và thấy những bất thường cổ tử cung là người ta nghi ngờ. Có thể người ta lấy dịch tế bào của cổ tử cung người ta xét nghiệm gọi là PAP. Hoặc là xét nghiệm cái con HPV xem có nhiễm con 16, 18 không? Nếu mà nhiễm 2 con đó thì bắt đầu phải đưa ra một phác đồ theo dõi rất là chặt tại 2 con này gây ung thư và sẽ có hướng điều trị.
Hoặc là những tổn thương cổ tử cung nào nghi ngờ, người ta sẽ tiến hành thêm 1 bước nữa để chẩn đoán nó là gì. Thấy sùi sùi là người ta nghi ung thư, bắt buộc phải bấm miếng để sinh thiết, hoặc là nạo kênh để sinh thiết. Hoặc là người ta lấy dòng điện siết để cắt cái cổ thư cổ cung, hoặc người ta khoét chóp để chẩn đoán, vừa chẩn đoán, vừa điều trị luôn.
Thì như vậy, nếu phát hiện giai đoạn đó, chắc chắn một điều sẽ điều trị khỏi bệnh lên tới 95% trường hợp. Tất cả những thiên chức làm mẹ, làm vợ, tất cả vẫn bình thường. Đó là cái mà hoang mang của em là làm cách nào để nhận biết, và làm cách nào để ngăn ngừa.
Tuy nhiên, người ta thấy rằng, ung thư cổ thư cung thường xảy ra ở những đối tượng như sau. Thứ nhất, quan hệ tình dục sớm, trước tuổi 18. Quan hệ tình dục với nhiều người. Ví dụ để thấy là, nếu quan hệ tình dục với 2 người, thì tỷ lệ ung thư cổ tử cung tăng gấp 2. Quan hệ tình dục với 3 người thì tăng gấp 3, trên 6 người tăng gấp mấy lần, 3-4 lần. Do quá trình phơi nhiễm nhiều, tiếp xúc nhiều, tức là lây nhiễm nhiều con HPV.
Cảm ơn những chia sẻ của bác Tiến. Trong suốt quá trình làm nghề thực tế của bác, có cái câu chuyện nào ấn tượng, hoặc là có những cái điều gì mà bác vẫn còn trăn trở cho tới thời điểm hiện nay không?
Bác sĩ Nguyễn Văn Tiến
Nói chung là, tôi thì công tác trong nghề phẫu thuật ung thư phụ nữ cũng trên 35 năm. Nói chung là phẫu thuật thì vài nghìn ca, chứ không phải là 1 2 trăm ca. Mỗi ca là một câu chuyện, một ca là một bài học. Đương nhiên những ca bình thường thì không có gì, nhưng mà nếu để nhớ thì có thể kể cả trên 100 ca, 200 ca.
Tuy nhiên để chia sẻ 1 câu chuyện gọi là ấn tượng nhất của tôi, cũng ngắn gọn thôi. Có một bé mà nổi danh ai cũng biết trên mạng, trên báo chí, trên đài là “cô bé ễnh ương”. “Cô bé ễnh ương” mang 1 cái bướu khổng lồ bẩm sinh từ nhỏ, từ nhỏ đã đi hết tất cả bệnh viện thành phố mà không có bệnh viện nào nhận. Đến giai đoạn khó thở, chịu không nỗi phải chở về thì nghe người ta nói qua Bệnh viện Ung bướu mổ được, thì mới qua để tìm cơ hội cuối cùng, để coi mổ được hay không, nếu không mổ thì về và chấp nhận cái chết. Cả ekip, cả khoa tập trung cứu nó, qua nhiều tuần, nhiều lễ, phẫu thuật thành công, lấy hết này nọ ra, sau đó trả lại cô bé tung tăng như bình thường. Đó là cái ca gọi là ấn tượng nhất, chắc có lẽ là cuộc đời của người phục viên không thể nào quên được.
Dạ vâng ạ. Qua những chia sẻ vừa rồi, mới thấy rằng là, cái sự diệu kỳ của y khoa, và đặc biệt là tâm và tài của những người bác sĩ, đồng hành với bệnh nhân của mình, trong hành trình đôi khi phải gọi là hồi sinh là tái sinh họ luôn. Và em hy vọng rằng là cuộc gặp gỡ ngày hôm nay giữa bác Tiến và vị khách mời thứ 2 của chương trình, cũng sẽ mang đến rất là nhiều kỳ tích. Và alo doctor sẽ chờ kỳ tích đó cho bác nha.
Còn bây giờ thì trước khi chia tay với chương trình ngày hôm nay, bác sẽ có những lời khuyên như thế nào với quý vị khán giả, những người đang quan tâm với ung thư cổ tử cung nhưng mà đang còn nhờ bác là cho thêm những kiến thức.
Bác sĩ Nguyễn Văn Tiến
Cảm ơn mọi người, cảm ơn quý vị khán giả đã chịu khó lắng nghe. Cũng chia sẻ thêm chút xíu, bây giờ cái quan niệm người ta nói là ung thư là án tử, ung thư là không còn cơ hội nữa, thì quan niệm đó cũng hơi bị lỗi thời rồi. Ung thư bây giờ không phải là án tử nữa, mà án tử có thể tha bỏng trước tòa luôn.
Tại sao anh nói như vậy? Tại vì ung thư nếu mà mình điều trị đúng, điều trị đúng là sao? Tức là điều trị đúng giai đoạn, đúng nơi chỗ, đúng theo phác đồ, thì giai đoạn sớm sẽ điều trị khỏi 100% luôn. Còn nếu giai đoạn trễ, thì có thể kéo dài có thể là 5 năm, 10 năm, 15 năm thì thời gian kéo dài đó biết đâu nền y học nó sẽ phát triển. Nền y học phát triển từng ngày, từng giờ, từng tháng. Thuốc men thấy từng ngày này như vậy, nhưng vào tháng sau là có thuốc hiện đại hơn. Phẫu thuật cũng vậy, ngày xưa đối với ung thư cổ tử cung là cắt hết.
Thứ nhất là không giữ được chức năng làm mẹ là không sinh đẻ được và chức năng làm vợ, không quan hệ vợ chồng được thì tất nhiên là gãy đổ. Nhưng mà theo thống kê thế giới thì những trường hợp ung thư cổ cung nếu phát hiện giai đoạn sớm thì có thể điều trị bảo tồn được.
Người ta bắt đầu làm ở các nước châu Âu, tại sao mình không làm? Có những trường hợp rất là trẻ, những người mà gia đình người ta rất là muốn có con, gia đình rất là hạnh phúc, nhưng tại sao mình lại cắt hết của người ta? Trong khi đó là mình biết đánh giá là có thể bảo tồn được. Vì vậy bắt đầu tôi sưu tầm và tôi sẽ bắt đầu điều trị bảo tồn.
Cho tới nay thì cũng gần hai mươi mấy ca là 25 ca. Trong đó có 4 ca, 2 ca thì đã sinh, có con rồi, 2 ca đang mang thai. Chính vì vậy mà tôi được ngành y tế vinh dự cho Bệnh viện Ung bướu là thành tựu y khoa về bảo tồn chức năng sinh sản.
Tức là ung thư giai đoạn sớm vẫn giữ được chức năng làm mẹ là sinh đẻ. Và chức năng làm vợ tức là vẫn giữ tử cung được, vẫn giữ được âm đạo, vẫn giữ được buồng trứng. Và đặc biệt hơn nữa thì bây giờ chúng tôi đang phẫu thuật bảo tồn thần kinh, tức là những thần kinh chi phối bọng đái, trực tràng, chi phối âm đạo, âm hộ thì bệnh nhân vẫn còn thần kinh đó, vẫn còn tiết chất nhầy, vẫn còn cảm giác. Phối hợp những phẫu thuật đó thì sẽ nâng cao chất lượng sống của người phụ nữ trở lại bình thường.
Tức là trở về cuộc sống bình thường. Cái công trình nói về âm đạo của tôi thì được chọn để báo cáo ở Trung Quốc vào tháng 11 tới, được bệnh viện chọn. Rất là danh dự được khi đề tài được châu Á công nhận.
Chương trình Alo Doctor xin được tri ân bác Tiến cũng như là đội ngũ y bác sĩ của Bệnh viên Ung bướu TP.HCM đã có nhứng đóng góp thiết thực và vô cùng hiệu quả cho y khoa Việt Nam.
Xin được cảm ơn bác Tiến và cảm ơn chị đã đến với chương trình ngày hôm nay.