Thoái hóa, đốt sống cổ, căn bệnh tưởng chừng của người già nay đang trẻ hóa một cách đáng báo động, biến những thao tác đơn giản nhất thành thử thách âm thầm cướp đi sự tinh tế trong từ cử động. Và ngày hôm nay, Alo Doctor sẽ cùng chuyên gia giải mã và tìm giải pháp hiện đại nhất cho vấn đề này và tôi là Thùy Linh sẽ cùng đồng hành với quý vị trong chương trình ngày hôm nay.
Chúng tôi cũng xin được hân hạnh giới thiệu bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Mạnh Hùng – Trưởng đơn vị ngoại thần kinh và cuộc sống Bệnh viện quốc tế Mỹ AIH.
Thưa bác sĩ, vùng cổ là trục xoay cực kỳ phức tạp. Vì sao thoái hóa ở vùng này lại gây ra triều trứng đa dạng từ đau mỏi, nhức vùng cổ tê tay cho đến đau đầu và chóng mặt, khiến cho nhiều người bệnh thường ngó lơ và chủ quan bỏ qua giai đoạn vàng trong điều trị?
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Mình biết cơ sống cổ là nơi đi ra từ thần kinh trung ương, từ não bộ và chi phối toàn bộ hệ sống trục thần kinh từ cổ đi xuống tới chi. Nó là nơi giao thương cho nên là triệu trứng của nó và hoạt động của nó rất nhiều, chính vì vậy là nó rất nhiều triều trứng. Khi nhiều triệu chứng như vậy thì nó sẽ liên quan với nhiều bộ phận và nhiều cơ quan khác ví dụ như người ta chỉ đau đầu thôi, đau đầu đơn thuần thôi mà không biết rằng đau đầu đau do thoái hóa, do cuộc sống bị thoái hóa và bị hẹp ống sống bị chèn ép và gây nên tình trạng đau đầu. Nên người ta nghĩ là đau đầu là do một nhân khác, ví dụ như pin xoay, cao huyết áp, mệt mỏi, stress v.v. nên người ta bỏ qua những triệu chứng.
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Hoặc người ta chỉ chóng mặt thôi, chóng mặt có thể do những triều trứng từ trên não bộ nhưng cũng có thể là triều trứng bắt nguồn từ trong cuộc sống cổ, nó bị thoái hóa. Ví dụ như nó làm cho hệ thống mệt máu đi qua hệ thống cổ bị thu hẹp lại hoặc nó làm cho hệ thống của ống sống bị hẹp lại, thì hệ thống dịch trong não cũng bị ảnh hưởng, hư vậy cũng sẽ làm bị chóng mặt. Người ta đi chóng mặt ngày này qua ngày kia, điều trị chóng mặt, rối loạn tiền định, v.v. nhưng nguyên nhân chính là tại cổ. Như vậy thì người ta sẽ điều trị ngày này ngày kia, thậm chí là năm này qua năm kia luôn với những triệu chứng mà không phải là người ta nghĩ ngay tới cuộc sống cổ. Ví dụ như người ta đau cổ, đau tay chân, thậm chí người ta tay chân yếu mỏi người ta nghĩ là tổn thương về khớp hay gì đó thôi, tổn thương về cơ gì đó làm việc ngày này qua ngày kia cho mình mỏi. Thật sự những triệu chứng đó là những triều trứng từ tổn thương vùng cổ, tóm lại là rất là đa dạng và rất dễ bị bỏ qua cho nên là khi có một vấn đề gì liên quan tới cơ thể mình thì mình phải tìm hiểu và mình phải xin ý kiến những chuyên gia về thiền kinh và cuộc sống, thì nó sẽ hữu ích hơn cho mình trong quá trình điều trị và phục hồi lại chức năng của cơ thể mình.
Thùy Linh thấy là thật ra đó cũng rất dễ nhầm lẫn với lại những căn bệnh thông thường như là đau đầu, chóng mặt. Nhưng mà chỉ qua thời gian thôi, nếu như nó kéo dài và cứ lập đi lập lại như vậy là có vấn đề và chúng ta sẽ phải đi thăm khám.
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Chính xác, chính xác. Mình phải thăm khám khi mà những triệu chứng mình nghĩ và những điều trị, thậm chí mình vẫn đi điều trị những bác sĩ hoặc chuyên gia mà mình thấy là nó không phù hợp như vậy thì nó sẽ còn nguyên nhân khác. Thường trong quá trình điều trị mà mình đã có một chẩn đoán và cái chẩn đoán đó khi mình điều trị nó không phù hợp, mình phải tìm hiểu xem tại sao còn những triệu chứng mơ hồ như đau đầu, chóng mặt, mỏi v.v. Thì người ta nghĩ là những nguyên nhân khác. Sau khi điều trị xong mà không bớt thì coi chừng còn nguyên nhân khác và chính vì vậy là mình không có được ngó lơ những cái đó.
Thưa bác sĩ, được biết là bệnh thoái hóa đốt sống cổ hiện nay đang trẻ hóa. Có phải là dân văn phòng hay giới trẻ là đối tượng của bệnh lý này hay không ạ?
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Hiện tại chuyện thoái hóa cuộc sống, cuộc sống cổ đang trẻ hóa, mình biết rằng cơ chế tổn thương của cuộc sống cổ, thoái hóa cột sống cổ liên quan tới một phần thể chất, một phần yếu tố gia đình và một phần quan trọng là lực khi tác động lên cuộc cuộc sống cổ. Mình thấy rằng người ta càng ngày ngồi phải nhiều, tập trung công việc rất nhiều hiện tại vị dân số cũng trẻ hóa và số lượng người hoạt động và lao động rất nhiều, cho nên tỷ lệ người ta vì thoái hóa cột sống cổ ở người trẻ càng ngày sẽ càng nhiều lên.
Và thời gian để diễn tiến nặng của căn bệnh này là trong vòng bao lâu ạ?
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Diễn tiến thì thường là mình nói giống như một cuộc sống cổ tổn thương thì nó diễn tiến đa số là âm thầm, còn một số trường hợp giống như tai nạn thì nó diễn biến rất là nhanh, có liền. Tổn thương xong có liền, nhưng đa số nó diễn tiến từ ngày tháng này qua ngày kia, tháng này qua tháng kia thậm chí kéo dài thêm năm. Tuy nhiên, không ai chịu đựng được quá 2 tuần một trường trạng kéo dài đa số những hợp bị nặng lên mà kéo dài 2 tuần à nó đã tìm ẩn một tổn thương nặng sau đó.
Vậy thì biến chứng nào của căn bệnh này là nguy hiểm nhất thưa bác sĩ?
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Biến chứng thì rất nhiều biến chứng và một trong những biến chứng liên quan tới tổn thương nặng của thần kinh, nếu tổn thương nặng về trang ép, về thần kinh ngoại biên, tức là về một cái dây hoặc là rễ thì đó là yếu liệt và nặng hơn nữa là tổn thương tủy. Tổn thương tủy thì nó sẽ làm tổn thương, có thể là ở phía thấp hơn vùng cổ là chỉ 2 chi thôi nặng hơn là ở phía cao hơn là 4 chi, thậm chí nó còn làm rối loạn về tim mạch hoặc là hô hấp nữa đó là những tổn thương nặng. Thậm chí có những trường hợp người ta bị tổn thương nặng quá, thì nó có thể gây nên tử vong luôn.
Đâu là điểm mấu chốt để chúng ta có thể phân biệt được giữa một tình trạng thoái hóa, có thể điều trị bảo tồn và một tình trạng nguy kịch buộc phải ra tay can thiệp thưa bác sĩ?
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Khi nói về nguy kịch thì ai cũng biết, tại vì nguy kịch là những dấu hiệu rất nặng nề rồi.Nguy kịch là như thế nào? Mình phải định nghĩ về nguy kịch nhưng trước mắt mình cứ nghĩ đơn giản thế này vì mình không phải là chuyên gia. Chỉ đơn giản là cái gì làm mình khó chịu nhất là mình không có một cuộc sống bình thường, làm cho những hoạt động chức năng không bình thường đó gọi là những cái báo động coi như là nguy kịch đối với mình. Ví dụ đó là gì? Thứ nhất là mình đau, đau dữ dội, đau nhiều, đau liên tục, đau không thể nào thay đổi được, không thể giảm được. Rồi chi một bên hoặc hai bên yếu, cử động không được, cầm nắm không được, v.v. Hoặc là đi đứng không có vững, đi đảo đảo té thậm chí những cái rất là thông thường ví dụ như nhức đầu, nhức đầu người ta nghĩ là do những bệnh lý liên quan tới não hay gì đó thôi. Nhưng mà thật sự không phải, đó là những bệnh lý mà tiềm ẩn của bộ tổn thương cổ bên trong.
Trong quá trình thăm khám ở AIH, thì bác sĩ nhận thấy là đa số bệnh nhân tìm đến bệnh viện là trong trạng thái và ở mức độ như thế nào rồi?
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Cái sự phát triển của công nghệ thông tin thì các bác sĩ Chat GPT rất nhiều, người dùng nếu hỏi thì được chỉ rất là nhiều phương pháp và bài tập v.v. nhưng tại sao người ta đến với bác sĩ? Vì người ta làm những cái đó rồi hết cách rồi mà không đỡ. Như vậy thì nghĩa là những triệu chứng người ta bị nặng hơn, dai dẫn hơn và thậm chí người ta mơ hồ về cái bệnh của người ta. Thậm chí thì những cái thông tin mà người ta ghi nhận được không phải từ những chuyên gia, không phải từ những bác sĩ, thì những cái thông tin đó là thông tin từ những cái người ta hỏi và người ta được nhận, nhưng mà nó không có phản biện trong cái chuyện người ta đang bị cái gì trong đó.
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Cho nên khi những bệnh nhân mà tới AH khám với bác, là những triệu chứng thường là nặng nề lên. Ví dụ, người ta đau, đau rất là dữ dội, đau một bên, hai bên, không cử động nổi, cuộc sống bị đảo lộn, yếu và đi lại không có vững chắc.
Và hiện nay thì có phương pháp điều trị nào mới cho căn bệnh này ạ?
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Về điều trị thoái hóa đốt sống cổ, thì rất là nhiều phương pháp vsf người ta sẽ chia làm hai loại là không phẫu thuật và điều trị phẫu thuật. Không phẫu thuật trừng rất nhiều cái như massage cũng là điều trị không phẫu thuật, những tim thấm, đốt sóng cao tầng, những cái người ta vẫn đang sử dụng. Ngoài ra phẫu thuật, phẫu thuật sẽ chia làm hai loại là phẫu thuật thì phụ thuộc với bệnh lý, người ta sẽ có những phương pháp điều trị ví dụ như phẫu thuật từ phía trước hoặc phẫu thuật từ phía sau. Phía trước, phía sau thì dùng kỹ thuật sẽ khác nhau, kỹ thuật có thể là kỹ thuật vi phẫu hoặc kỹ thuật bóng mở hoặc là kỹ thuật về nội soi. Đó là những kỹ thuật hiện đại, mà có thể ứng dụng để phẫu thuật, điều trị về phẫu thuật cho thói hoa cuộc sống.
Và so với các phương pháp truyền thống, phẫu thuật và xâm lấn tối thiểu hiện nay thì thực sự có những điểm gọng vượt trội nào thưa bác sĩ?
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Phẫu thuật nội soi là một phương pháp của điều trị xâm lấn tối thiểu, nó gồm có vi phẫu hoặc là những điều trị khác nữa. Điều trị nội soi rất ít như sau, thứ nhất là đường mổ nhỏ, thứ hai là cách đi của đường mổ là ít xâm lấn mổ cơ như vậy thì bệnh nhân sẽ không có đau nhiều, không đau sau mổ. Và bảo tồn chức năng của cấu trúc cuộc sống, như vậy thì bệnh nhân sẽ phục hồi sớm hơn, nằm viện ít hơn và những phẫu thuật đó là phẫu thuật xâm lấn thiểu nên sẽ không có chảy máu, và nguy cơ nhiễm trùng cũng sẽ ít hẳn đi. Và quan trọng nhất là phục hồi về cuộc sống của người bệnh nhân rất là nhanh so với những phẫu thuật truyền thống trước đây.
Được biết tại Bệnh viện quốc tế Mỹ AIH, với những trường hợp thoái hóa nặng nhưng mà vẫn muốn bảo tồn vận động cổ, thì bệnh nhân có thể được áp dụng công nghệ là thay địa điểm nhân tạo. Vậy thì công nghệ này thật sự khác gì so với phẫu thuật hàn xương truyền thống, thưa bác sĩ?
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Khi nói tới chuyện thay địa đệm, thì có nghĩa là địa điểm đó bị hư rồi và nó làm cho ảnh hưởng tới chức năng của thần kinh. Như vậy thì bằng mỗi cách nào đó, mình có thể lấy cái đĩa đệm hoặc là mình lấy toàn bộ cái nhân điểm đó thì sau đó để giải áp cái thần kinh và khi lấy như vậy thì mình sẽ đảm bảo được hai chuyện. Chuyện thứ nhất là phải đảm bảo được chức năng thần kinh, thứ hai là chức năng cuộc sống. Về chức năng thần kinh thì là cái phẫu thuật rồi và chức năng cuộc sống thì mình sẽ làm sao để đảm bảo được bệnh nhân có thể xoay trở và tránh được những tổn thương về lâu và dài, có nghĩa là những đốt tổn thương ví dụ đốt A, đốt C 4-5 đi tổn thương mình phẫu thuật xong, thì có thể đốt 3-4 hoặc đốt 5-6 nó sẽ bị tổn thương.
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Như vậy thì để giảm thiểu, mình nói giảm thiểu chứ không tránh được hoàn toàn thì người ta sẽ có một cách, đó là cách điều trị phẫu thuật để đảm bảo được chức năng của cuộc sống. Thì cái địa điểm nhân tạo là cái phẫu thuật giúp cho cuộc sống có khả năng duy trì được những chức năng mà cuộc sống vốn có, ví dụ cúi ngựa xoay v.v. Còn cái địa điểm hàn xương có nghĩa là hàn, làm cho nó cứng luôn rồi thì cái chức năng của cuộc sống bây giờ nó bị hạn chế ví dụ như vừa trước 2 đốt có thể di chuyển liên với nhau, bây giờ 2 đốt nó thành 1 đốt như vậy thì nó sẽ thành 1 khối cứng thì chức năng của cuộc sống lúc này nó sẽ bị giảm thiểu, chứ không phải là giảm hoàn toàn. Như vậy thì mình thấy 1 người có 1 chức năng tốt và 1 người bị giảm thiểu chức năng, 1 cái tổn thương mà làm ít tổn thương lâu và dài thì cứ đốt cái cận với 1 cái hàn xương có thể làm tổn thương đốt cái cận nhanh hơn.
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Thì cái ưu thế của cái địa điểm nhân tạo rất là vượt trội so với cái hàn xương thông thường.
Được biết là trong phẫu thuật cuộc sống cổ, thì có 1 cái sai sót hoặc 1 cái sự cố dù nhỏ thôi thì cũng gây ra 1 hậu quả rất nghiêm trọng. Vậy thì làm sao để các bác sĩ có thể đảm bảo được độ chính xác tuyệt đối, cũng như giảm thiểu rủi ro yếu liệt cho bệnh nhân?
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Cái nguy hiểm của nó mình biết rằng cuộc sống cổ là nơi bắt đầu của toàn bộ thần kinh nếu tổn thương vào đó thì gần như toàn bộ cơ thể, từ cổ đi xuống là tổn thương thậm chí nếu mà cao hơn thì nó ảnh hưởng tới chuyện chức năng của hô hấp và chức năng tim mạch luôn. Phẫu thuật này có rất nhiều biến chứng, biến chứng đơn giản nhất là nếu mà đi mổ cổ phía trước thì biến chứng đầu tiên có thể là tổn thương khí quản, tổn thương thực quản, tổn thương cả dây thanh. Đối với những trường hợp tổn thương nặng hơn nữa thì người ta sẽ không có thể nào làm được gì hết, tuy nhiên nếu mà phẫu thuật tốt tránh được những biến chứng xảy ra đối với bệnh nhân.
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Để đảm bảo chuyện đó thì cái chuyện đầu tiên là phải chẩn đoán đúng bệnh, đúng cái bệnh đó đã, phải cái bệnh đó hay không và cái bệnh đó gây tổn thương hay không đã. Sau đó mình chọn phương pháp điều trị phù hợp, cái quan trọng nhất khi đã có những cái đó thì tới thao tác kỹ thuật. Thao tác kỹ thuật sẽ liên quan tới (15:09) chuyện kỹ năng và định độ của người phẫu thuật viên, trong đó tất cả mọi thứ nó giống nhau hết cuối cùng là định độ của người phẫu thuật viên và người phẫu thuật viên muốn làm việc tốt thì phải có dụng cụ tốt. Có nghĩa là hệ thống dụng cụ, hỗ trợ cho người phẫu thuật viên đó ví dụ trong lường hợp phẫu thuật sống cổ phía trước thì mình có hệ thống kính, hệ thống định vị, thì giúp định vị và thao tác nhìn tới cái mô rất là rõ ràng. Vì vậy thì mình tránh được những cái biến chứng mà có thể xảy ra đối với bệnh nhân.
Thường thì sau mổ, trong bao lâu thì bệnh nhân sẽ hồi phục và quá trình theo dõi bệnh nhân sau mổ tại AIH thì sẽ như thế nào?
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Câu hỏi đó chắc là MC đại diện cho rất nhiều bệnh nhân để hỏi, đánh giá trước khi hồi phục là đánh giá ngay sau khi bệnh nhân tỉnh. Còn một cái đánh giá trong quá trình phẫu thuật thì mình xoay xuống điện sinh lý, điện sinh lý là mình gắn kết một cái điện sinh lý bên ngoài và phẫu thuật bên trong. Khi mình phẫu thuật giải áp xong thì thần kinh nó được giải áp thì cái điện sinh lý sẽ được giải phóng và lúc đó những kiểm tra từ bên ngoài sẽ phát hiện được hồi phục hay không đó là hồi phục trong ngay trong khi mổ hoặc là những tổn thương ngay trong khi mổ. Còn hồi phục sau khi tỉnh là hồi phục về lâm sàng, có nghĩa là mình đánh giá bệnh nhân còn đau không, còn tệ không, vận động tốt hay không. Đó là hồi phục ngay sau phẫu thuật, đó là phẫu thuật thần kinh.
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Còn phẫu thuật về vết mổ, phẫu thuật về vết mổ thì thường từ 1 tuần tới 2 tuần thì vết thương nó sẽ lành hoàn toàn, để đánh giá những trường hợp phẫu thuật thì rất là nhiều cái khía cạnh liên quan tới thể chất thần người. Và sẵn đây bác cũng nói luôn, có những người phẫu thuật xong buổi sáng, buổi chiều bác vô thăm bác không thấy bệnh nhân đâu hết. Mình có số hỏi, em đang ở đâu? Bác gọi em vội quá, em có cuộc hẹn với bạn nên em đi luôn rồi. Như vậy thì rõ ràng như là cái phục hồi rất là nhanh, đây một cái ví dụ đơn giản cho mình hiểu.
Như vậy thì một bệnh nhân mà sau can thiệp thành công cho thoái hóa cột sống cổ tại bệnh viện AIH, thì họ cần phải duy trì một cái lối sống như thế nào để mà bảo vệ kết quả này lâu dài và tránh bị tách phát?
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Nói về duy trì một cái lối sống, ai cũng thích cái lối sống lành mạnh hết trơn, ai cũng thích nghỉ ngơi nhưng mà cuộc sống không phải vậy, cuộc sống phải lao động. Khi lao động thì làm sao mình phải đảm bảo được cái chuyện là phải có nghỉ ngơi ví dụ như bác sĩ và MC ngồi nói chuyện, phải giữ một tư thế để nói chuyện cũng là cái tổn thương. Mình phải lao động mà, mình nghỉ ngơi mà nghỉ ngơi không đúng cũng vậy luôn. Nghỉ ngơi là gì? Ngồi coi xem TV cũng là nghỉ ngơi hay đứng chơi game hoặc là coi điện thoại cũng là nghỉ ngơi, cũng thư giãn nhưng mà cái đó là sai. Bởi vì sao những tư thế đó giữ cuộc sống một cách liên tục, như vậy lực tác động lên các địa đệm thành cấu trúc xung quanh cuộc sống, nó bị tổn thương. Như vậy thì tất cả mọi hoạt động trong cơ thể gồm có nghỉ ngơi, hoạt động v.v. thì nó phải có thời gian để nghỉ ngơi, cho cơ thể nghỉ ngơi, nhất là cuộc sống mình nghỉ ngơi. Ví dụ như em làm khoảng 30-45 phút, em thư giãn đơn giản em có thể thay đổi tư thế vươn của cuộc sống, em phải cúi xuống, em phải nghiêng qua.
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Nghiêng qua không nhất thiết là phải xoay, xoay, xoay, xoay, xoay những động tác đó không phải, những động tác là động tác thư giãn cuộc sống là phương lực của lực tác động lên địa đệm của cuộc sống, nó đi theo một trục rất rõ ràng. Mình chỉ cần xoay hoặc thay đổi tư thế, thư giãn nó thì lực đó sẽ rớt ra ngoài và nó không tác động lên hệ thống cấu trúc của cuộc sống nữa thì nó sẽ bảo vệ cuộc sống của mình.
Với câu hỏi này thì Thùy Linh nghĩ rằng khán giả cũng đang rất thắc mắc đây, đó là có cách nào để chúng ta phòng ngừa căn bệnh này hay không?
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Mình biết về nguyên nhân của tổn thương này là về thể chất, về yếu tố cơ thể, yếu tố gia đình rồi những công việc tác động lực lên cuộc sống, dựa vào đó là để mình sẽ tránh đi. Ví dụ như về thể chất không có đủ thì mình phải dinh dưỡng cho nó đủ, về những yếu tố liên quan tới hoạt động lực lên cuộc sống thì mình vẫn hoạt động, vẫn làm việc như chơi thể thao nhưng phải chơi thời gian cho hợp lý và chọn môn thể thao hợp lý, phù hợp với thể chất của mình. Chứ không phải chất thiết là mọi người đang chơi môn thể thao đó mình cũng thích có mình chơi, nhưng mà cơ thể mình không đảm bảo, thể hình mình không đảm bảo, mình chơi mà ráng như vậy sẽ tổn thương. Rồi khi làm việc thì mình sẽ chọn những cái xung quanh của mình, chọn phù hợp với vùng bàn làm việc của mình ví dụ như một người làm việc mà cái đầu nó cắm xuống vì cái mạng hình nó thấp quá, cắp rất liên tục như vậy sẽ làm tổn thương thì mình sẽ chỉnh tư thế nó lên thôi đó là những cái đơn giản.
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Thứ hai, về lâu về dài là mình phải thư giãn cuộc sống của mình và mình phải làm cho nó vững trãi lên, vững mạnh lên. Ví dụ bạn đi tập thể dục, tập gym v.v. là nó giúp cho hệ thống cuộc sống của mình nó mạnh thêm thôi, chứ còn cái bệnh đa số nó xảy ra trong quá trình mình lao động và mình sinh hoạt.
Thưa bác sĩ cuối cùng, từ góc độ chuyên môn thì bác sĩ Hùng có thể cho một lời khuyên nào đến khán giả. Đặc biệt là những người lớn tuổi, đối tượng dễ mắc bệnh thoái hóa đốt sống cổ và những người trẻ công sở hiện đang có dấu hiệu bên này ạ?
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Thật ra thì giống mọi người hay hỏi thì mình nói mình phải yêu bản thân mình thôi, tiếng nói thì trong cơ thể mình là tiếng nói quan trọng nhất. Mình vẫn phải làm việc, vẫn phải sinh hoạt, vẫn phải sinh sống, tuy nhiên cái gì cũng vậy nó cũng có những cái giới hạn nếu mình muốn đi xa, sống lâu thì rõ ràng phải sống khỏe thì mình phải bảo vệ nó bằng cách là mình ưu ái cho nó một chút xíu. Thứ nhất là mình làm việc đúng, môi trường làm việc phải đúng, những hỗ trợ xung quanh phải điều chỉnh như mình phải bàn làm việc cho tốt lên, màn hình cho tốt lên. Làm việc có thời gian nghỉ ngơi, không có làm việc liên tục để cấu trúc cuộc sống bị ảnh hưởng, ví dụ như MC ngồi làm thì cũng có thể nhúc nhích qua lại chút xíu, chứ nếu ngồi in mình giữ hình tượng rất đẹp đứng yên như vậy nó có thể làm tổn thương cuộc sống của mình.
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Ví dụ bác sĩ khi bắt đầu mổ là nhiều khi phải đứng từ sáng tới chiều, chuyện đứng từ sáng tới chiều như vậy là một tổn thương có thể gây nó thoát vị. Trong lúc mổ mình vẫn có thể nghiêng qua nghiêng lại, mình có thể thư giãn những thao tác không quan trọng hoặc những thao tác mà mình vẫn có thể giữ được kỹ thuật thì mình có thể thay đổi những thể hình và giáng bộ của mình.
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Lời khuyên quan trọng nhất là mình hãy nghe chính bản thân mình, khi bản thân mình có một vấn đề thì tự nhiên cơ thể mình sẽ lên tiếng. Nó lên tiếng chứ không phải là bác sĩ lên tiếng, bác sĩ chỉ là người lắng nghe và hiểu được hay không hiểu là chuyện tiếp theo.
Chúng ta phải tự ý thức và chủ động với bản thân mình cũng như có một chế độ sinh hoạt hằng ngày và vận động cho nó hợp lý. Một lần nữa xin đề cầu cảm ơn bác sĩ đã đến tham dự chương trình và đã chia sẻ những lời khuyên rất là hữu ích dành cho quý vị khán giả của Alo Doctor.